حاضران: امیرمسعود پورموسی (کارشناسی ارشد ۸۶)- حسین حسنی- گلشن اجلالی- ... (کارشناسی ۸۶)- بهزاد ثابتی- محمدامین غیاثی (کارشناسی ۸۵)- شبنم حسین (کارشناسی ۸۳)

چارچوب‌های لخت

در این جلسه قرار بود خانم اجلالی موضوعی که در جلسهٔ پیش مطرح کرده بودند، یعنی وجود مشکل منطقی در تعریف چارچوب لَخت، را به شکل منظم و ساختاریافته ارائه کنند. (به این کار در اصطلاح گروه علمی می‌گوییم «قصهٔ یک پرسش.») به طور خلاصه، بحث این طور پیش رفت که دو تعریف برای چارچوب لَخت وجود دارد. اول این که چارچوب لخت چارچوبی است که قوانین نیوتن در آن صادقند. دوم این که چارچوبی لخت است که با سرعت ثابت نسبت به چارچوبی که از قبل می‌دانیم لخت است، حرکت می‌کند. از طرف دیگر گفته می‌شود که قوانین نیوتن در چارچوب لخت صادقند. به این صورت در تعریف چارچوب لخت دور وجود دارد. در ادامه، دربارهٔ این مسائل و مسائل دیگری دربارهٔ قانون‌های نیوتن بحث کردیم. در پایان، چند مقاله را در این باره پیش نهادیم و قرار شد که خانم اجلالی آن‌ها را بخواند و در جلسهٔ بعد گزارش پیشرفت خود را ارائه کند.
مقاله‌ها:
علیرضا فتح‌الهی، تکانه، شمارهٔ ۱۱، F=ma: تعریف، قانون، یا هیچ؟ (این مقاله را در آرشیو تکانه داشتیم.)
امیرحسین فتح‌الهی، گاما، شمارهٔ ؟، چرا F=ma؟ (این مقاله را هنوز نداریم.)
رضا منصوری، مجلهٔ فیزیک، شمارهٔ ؟، مفهوم جرم. (این مقاله را امیرمسعود پورموسی آورد و به خانم اجلالی داد.)

اثر میدان الکتریکی بر خواص بزرگ‌مقیاس آب

حسین حسنی به این پرسش در جلسهٔ پیش اشارهٔ کوتاهی کرده بود، ولی فرصت نشد که درباره‌اش حرف بزنیم. او در این جلسه مسئله‌ای را که توجه‌اش را جلب کرده بود، به خوبی توضیح داد. قصه از این جا شروع می‌شود که بدانیم مولکول‌های آب قطبی هستند و از میدان الکتریکی تأثیر می‌پذیرند. اگر یک میدان الکتریکی قوی را بر آب اعمال کنیم، احتمالاً مولکول‌ها در جهت میدان هم‌خط می‌شوند. در این صورت، به خاطر نظم قرارگیری مولکول‌های آب، احتمالاً پیوندهای هیدروژنی بین اتم‌های هیدروژن و اکسیژن قوی‌تر خواهند شد. این موضوع می‌تواند روی خواص بزرگ‌مقیاس آب مانند نقطهٔ جوش، کشش سطحی و... تأثیر بگذارد. هدف این است این پدیده را به طور کمی بررسی کنیم.
از آن‌جا که ما هنوز هیچ اطلاع دقیقی از شدت پیوندهای هیدروژنی در مقایسه با اثر میدان نداشتیم، نمی‌توانستیم بدانیم که آیا این پدیده واقعاً رخ می‌دهد یا نه. هرچند که اگر رخ دهد، می‌تواند پدیدهٔ بسیار جالبی باشد. قرار شد که آقای حسنی تا جلسهٔ بعد در این باره بگردد و ببیند که چه قدر می‌تواند ایدهٔ خود را کمی‌تر بیان کند. بنابراین «قصهٔ یک پرسش» جلسهٔ بعد به ایشان واگذار شد. یعنی ایشان در جلسهٔ بعد مسئلهٔ خود را خیلی منظم و تروتمیز بیان کند تا برای کار جدّی روی آن تصمیم بگیریم.

مفهوم ترمودینامیکی و آماری دما

آقای حسنی پرسش دیگری دربارهٔ دما بیان کرد. چرا تعریف ترمودینامیکی دما (که از قانون گازهای کامل با آزمایش به دست آمده‌است) با تعریف آماری دما (میانگین انرژی جنبشی مولکول‌ها) درست با هم معادل هستند؟ چه رابطه‌ای بین این دو تعریف وجود دارد؟ در این باره هم بحث‌های زیادی کردیم.

امیدواریم شما را هم در جلسهٔ بعدی گروه علمی ببینیم. هم از دانشجویان کارشناسی و هم از دانشجویان ارشد و دکترا دعوت می‌کنیم که بیایند. جلسهٔ آینده هم سه‌شنبه ساعت یک و نیم بعدازظهر در فوق‌برنامه است.