فایل اصلی را از اینجا بگیرید

به نام خدا

دغدغه‌ي همه‌ي ما به عنوان دانشجويان دوره‌ي كارشناسي فهم عميق دروس اصلي است كه مي‌گذرانيم.متاسفانه در اكثر موارد وقتي نظر دانشجويي را درباره‌ي واحدهايي كه گذرانده جويا مي‌شويم مي‌بينيم كه بعد از كمي اخم و غرولند كردن مي‌گويد:« هيچ چيز از اين درس ياد نگرفتم.» و شروع مي‌كند به شكايت از نحوه‌ي تدريس و برنامه‌ ريزي استاد! البته در بسياري از موارد هم اين خود دانشجوها هستند كه كم كاري مي‌كنند و انتظار دارند بدون صرف وقت و تلاش براي فهم مطالب درسي استاد برايشان معجزه كند. ولی ما در این مقاله فقط به روش تدریس استادان می‌پردازیم.

اگر كمي انصاف به خرج دهيم مي‌بينيم اوضاع به اين بدي‌ها هم نيست.در همين دانشكده‌ي خودمان هستند استاداني كه براي كلاس درس و دانشجويان كارشناسي ارزش قائلند و دانشجویان در کلاس آن‌ها درس‌ها را به خوبی یاد می‌گیرند.تعدادي از استادان دانشكده نيز اقدام به تهيه‌ي درسنامه‌هايي نموده‌اند كه ارائه‌ي آن‌ها براي بسياري از دانشجويان مفيد واقع شده و آن‌ها را از سر در گمي نجات داده است.

در بسياري از دانشگاه‌هاي دنيا استادان هنگامي كه درسي را ارائه مي‌دهند، درسنامه‌ي‌(يا به قول خودشان ‌Lecture note) مربوط به مباحثي كه سر كلاس تدريس مي‌كنند را تهيه و در اختيار دانشجوها قرار مي‌دهند.براي مثال اگر به سايت دانشگاه ام.آي.تي مراجعه كنيد شما هم مي‌توانيد از اين درسنامه‌ها استفاده كنيدجالب است بدانيد كتاب‌هايي كه استادان به عنوان مرجع درس معرفي مي‌كنند، حاصل گرد‌آوري همين درسنامه‌ها پس از چند سال تدريس استاد و تكميل و تصحيح تدريجي آن‌ها توسط ديگر استادان و دانشجوهاي همان درس هستند.

ولی آیا نوشتن درس‌نامه اصلاً فایده‌ای هم دارد؟ مگر کتاب درسی در هر موضوعی وجود ندارد؟ چه ویژگی‌ای در یک درس‌نامه هست که استاد به خودش زحمت می‌دهد این همه برای نوشتنش وقت بگذارد؟ آیا اصلاً برای دانشجویان مهم است که از وب‌سایت استاد درس‌نامه دریافت کند؟ آیا دانشجویان از درس‌نامه‌ها راضی هستند؟ در ادامهٔ این نوشته می‌خواهیم پاسخ مناسبی برای این پرسش‌ها بیابیم.

از این رو تصميم گرفتيم نظر چند تن از دانشجويان را در اين باره جويا شويم تا ببينيم دانشجویان تا چه اندازه از وجود درس‌نامه‌ها در درس‌هایی که می‌گذرانند راضی هستند.

در اين‌جا ابتدا به ذكر فوايد درسنامه‌ها مي‌پردازيم، سپس نقص‌هاي احتمالي آن را بررسي مي‌كنيم و پيشنهادهايي براي بهبود آن‌ها ارائه مي‌دهيم. هم چنين مصاحبه‌اي با دكتر كريمي‌پور( كه در اين امر يد طولايي دارند) و دكتر منصوري ترتيب داده‌ايم كه در انتها خلاصه‌اي از آن‌ها را مي‌آوريم.

1-برخي از استادان براي درس دادن روي كتاب خاصي تاكيد نمي‌كنند و چه بسا هر مبحث را از روي يك كتاب تدريس مي‌كنند؛ در اين صورت وجود يك درسنامه‌ي خوب كه منطبق با مباحث مورد نظر استاد است، دانشجويان را از سر در گمي و حيرت نجات مي‌دهد.

2- اين درسنامه‌هاتوسط استادان دانشكده و متناسب با دانشجويان همين‌جا طراحي شده‌اند.هم چنين دانشجويان با پيشنهادهاي خود و تصحيح اشكالاتي كه طي مطالعه‌ي درس با آن‌ها مواجه شده‌اند، مي‌توانند به استاد در جهت بهبود درسنامه‌ها كمك كنند. مي‌توانيم اميدوار باشيم كه در آينده كتاب‌هايي در اختيار دانشجويان قرار گيرد كه مولف آن‌ها استادان خودمان هستند.

3-استفاده از متن درسي كه به زبان فارسي است سرعت مطالعه را بالا مي‌برد.

4-استاد با تهيه‌ي درسنامه نسبت به دانشجوها متعهد مي‌شود به طوري كه كلاس را طبق برنامه پيش مي‌برد و مبحثي را از قلم نمي‌اندازد. در واقع استاد قسمتي از وقت خود را صرف درس دانشجويان و يادگيري بهتر آن‌ها مي‌كند. بدين ترتيب شاهد نوعي همبستگي بين استاد و دانشجو مي‌باشيم.

5-در كنار درسنامه‌ها، تمرين‌هايي نيز (تقريباً هر هفته) در اختيار دانشجوها قرار مي‌گيرد كه به سهم خود بسيار واقع مي‌شوند. چرا كه دانشجوها اولاً مجبور مي‌شوند براي حل آن‌ها جزوه را با دقت بيشتري بخوانند و ياد مي‌گيرند از مطالب آن براي حل مسئله استفاده كنند؛ ثانياً متوجه مي‌شوند كه استاد از آن‌ها چه انتظاراتي دارد. بسياري از اوقات پيش مي‌آيد كه در امتحانات پايان ترم با مسائلي روبرو مي‌شويم كه آن‌ها را بسيار متفاوت از مباحثي كه استاد در طول ترم ارائه داده است مي‌يابيم. اما با حل مسائلي كه طراح آن‌ها خود استاد است به طور ضمني با شيوه‌ي ارزيابي استاد نيز آشنايي پيدا مي‌كنيم.

همه‌ي ما مي‌دانيم كه هر كاري در شروع با مشكلات و نواقصي همراه است؛ بنابراين قصد داريم با بيان اين كاستي‌ها و ارائه‌ي پيشنهادات كارآمد در بهبود اين روند سهيم باشيم.

1- درسنامه‌ها بهتر است قبل از كلاس در اختيار دانشجوها قرار ‌گيرد.از آن جا كه بهترين زمان مطالعه‌ي اين متون زماني است كه استاد نيز مشغول درس دادن آن‌هاست؛ لازم است درسنامه‌ها به موقع در دسترس دانشجويان قرار گيرند.

2-در اختيار داشتن درسنامه ممكن است سبب شود هيچ كتاب ديگري مطالعه نشود؛ در حالي كه آشنايي با چند كتاب مختلف با طرز فكرهاي متفاوت لازم است؛ به همين دليل بهتر است در پايان هر مبحث منابعي براي مطالعه‌ي بيشتر ذكر شوند.

3- گنجاندن چند مثال حل شده در متن درسي مي‌تواند كمك شاياني به فهم مطالب بكند.

4- بهتر است كلاس‌هاي حل تمرين نظم و ترتيب بيشتري داشته باشند تا دانشجوها بتوانند جهت رفع اشكال از آن‌ها استفاده كنند.

5- -تقريباً در تمام درسنامه‌هايي كه در اختيار دانشجويان قرار گرفته است اشكالات تايپي و ويرايشي وجود دارد.پيشنهاد مي‌شود اين درسنامه‌ها قبل از ارائه حتماً ويرايش شوند.

در خاتمه، خاطر نشان مي‌كنيم؛ آن چه از وجود درسنامه بسيار مهم‌تر است اين است كه كلاس بايد داراي برنامه‌ي مشخصي باشد تا همه بدانند در طول ترم با چه سرفصل‌ها و منابعي سر وكار دارند و احساس نكنند كه پس از يك ترم غرق شدن در كتاب‌هاي رنگارنگ، يا برعكس با عبور سطحي از چند مبحث يك كتاب، هيچ چيزي از آن درس ياد نگرفته‌اند.

‌مصاحبه با دكتر كريمي پور

1به طور معمول روزانه چقدر وقت برای آماده سازی درسنامه صرف می کنید؟

من تقریبا به طور متوسط در شبانه روز در تمام طول سا ل برای نوشتن وتدوین درسنامه دو نیم تا سه ساعت وقت صرف می کنم ضمن اینکه همه کار ها بر عهده خودم می باشد

2 چه میزان از مطالب در سنامه ها از منابع و کتاب های دیگر و چقدر از خودتان است؟

هیچ مطلبی از کتاب های دیگر نیست یعنی من هیچوقت کتاب نمی گذارم جلویم واز رویشان بنویسم یعنی وقتی که من موضوعی را انتخاب کردم که راجع به ان حرف بزنم همان چیز هایی که بلدم می نشینم راجع به آن ها فکر می کنم بعد سعی می کنم با یک منطقی که واقعا خودم می پسندم ان موضوع را تدوین کنم و بیان کنم ضمن اینکه محفوظات و دانش من از کتاب های دیگر است

3 الان که درسی را با درسنامه ارائه می دهید چه تفاوت هایی را با زمانی که این درس را بدون درسنامه ارائه می کردید مشاهده می کنید؟

از لحاظ ارائه فرقی برای بچه ها نیست شاید هم یک مقدار بد تر شده چون من قبلا همه چیز را تنظیم می کردم با جزییات دقیق بعد می آمدم سر کلاس بنابر این خیلی درس شسته و رفته ای می شد الان من معمولا یک مقداری از مطالب را می گذارم برای اینکه ببینم در کلاس چی پیش می آ ید و چه مباحثی مطرح می شود بعد از ان که من می رومدرسنامه را اصلاح و تدوین می کنم این درسنامه ها تازه بعد از هفت هشت دور درس دادن درسنامه می شوند

4 اولین درسی که با این شیوه ارائه کردید چه درسی بود ؟

اولین درسی که برای آن درسنامه تدوین کردم فکر می کنم نظریه میدان آماری بود حدودا چهار سال پیش بود

5برای ارزشیابی و امتحان شما درسنامه ویا منابع و کتاب های دیگر را مورد تاکید قرار می دهید ؟

تر کیبی از هر دو این هاست یعنی هم درسنامه و هم منابع و کتاب های دیگر

6هنگام نوشتن و ارائه درسنامه کدام دسته از دانشجویان را مخاطب خود قرار می دهید ؟)

اغلب دانشجویان معمولی را مخاطب قرار می دهم )

7از لحاظ امتحان دادن چه تغییری درنمره دهی شما بوجود آمده است؟

از لحاظ امتحان دادن فرق کرده به این معنا که یک خورده از تنبلی ام کاسته شده من سخت ترین قسمت تدریسم قسمت امتحان گرفتن و از ان سخت تر قسمت تصحیح ورقه هاست این ها سخت ترین قسمت های کارمن هستند اخیرا سعی کردهام سوال های امتحانی را از مدتی قبل تدوین و تنظیم کنم مثلا از دو هفته قبل. در صورتی که قبلا هیچ وقت چنین کاری نمی کردم قبلا همان شب امتحان این کار را می کردم در نتیجه سوال ها یک خورده نا پخته می شد الان سوال ها یک خورده پخته تر شده که از( آقای ) بهمن آبادی یاد گرفتم

( این جا را نمی دونم چی بنویسم خودت یه کاری بکن )

8سوالهایی که مطرح می کنید دارای بار آموزشی هستند ؟

قبلا این کار را نمی کردم ولی اخیرا شاید یک خورده بهتر بشود

9 نظرتان راجع به سطح کلی سوالات چگونه است؟

برای حل سوال ها دانشجویان وقت کافی در اختیار دارند واگر فکر کنند می توانند مسایل را حل کنند چیزی خارج از درسنامه نیست و در سنامه کفایت می کند دانشجو ها می توانند با وقت وانضباط فکری و فکر کردن و سماجت به خرج دادن مسایل را حل کنند مسئله حل کردن کار آسانی نیست مسئله حل کردن احتیاج به فکر کردن و کار کردن دارد دانشجو باید شروع کند به حل کردن مسئله اگر نتوانست رهایش کند به حال خودش و سپس از جهات مختلف به آن مسئله فکر کند تا بتواند مسئله را حل کند و این توانایی را بچه ها باید پیدا کنند فقط کتاب خواندن اصلا کافی نیست کتاب خواندن معنایش یادگیری نیست دانشویان برای مطالعه باید یک کتاب بخوانند فقط یک کتاب و هر چه وقت اضافه دارند صرف عمق بخشیدن به دانش های آن کتاب کنید چون همه کتاب ها مثل هم هستند پریدن از این کتاب به آن کتاب اصلا کار خوبی نیست هر چه وقت اضافه می آ ورید باید سماجت به خرج بدهید برای حل کردن مسائل آن کتاب اگر شده حتی یک هفته یا دو هفته برای حل مسئله صبر بکنید و وقت بگذارید بالاخره حل بکنید آن وقت آن لذتی که باید از حل مسئله ببرید می برید

10 شما برای رفع اشکال دانشجویان وقت می گذارید ؟

تعداد دانشجویان زیاد است و من نمی توانم به همه دانشجویان وقت بدهم و ما هم باید به کار(ریسرچ) مان برسیم

11نظرتان در مورد کلاس های حل تمرین چیست ؟

کلاس های حل تمرین ضروری نیست و خود دانشجو ها هم می توانند بخوانند و من اگر جای شما بودم سر کلاس های حل تمرین نمی رفتم وقتتان را برنامه ریزی کنید و استفاده بهینه کنید بعد می توانید مسایل را حل کنید

12شما برای ویرایش و باز بینی درسنامه از کمک دانشجویان استفاده می کنید ؟

برای مرور و باز بینی فقط خودم هستم بعضی وقت ها بعضی دانشجوها در آخر ترم به من کمک کردند یعنی یک لیستی به من دادند که در سنامه چنین اشکالاتی را دارد بعد من اگر فرصت کردم نشستم آن اشکالات را رفع کردم در این ترم هم یکی از دانشجویان اینکار را برای این دو تا درس کرده که من هم سر کلاس از ایشون تشکر کرد و این کار کار خوبی است واگر دانشجویان دیگرهم این کار را کنند من با اسم از آنها یاد خواهم کرد

13نظر شما در باره حضور و خروج به موقع و منظم سر کلاس چیست ؟

دانشجو شرکت کردنش در کلاس کاملا آزاد است ولی از لحاظ اخلاقی خوب نیست که دیر سر کلاس حاضر شود ویا اگر می آید وسط درس کلاس را ترک کند و از نظر آ موزشی وقتی دانشجو بهره کافی می برد که به طور منظم در همه کلاس ها شرکت کند

14 شما با نت برداری سر کلاس موافقید ؟

این به خود دانشجو بستگی دارد بعضی از دانشجو ها با نت برداری به ذهن خود نظم میدهند و بعضی دیگر این چنین نیستند و وقتی می نویسند حواسشان پرت میشود

15 همه مطالبی که در کلاس می گوئید بعدا وارد درسنامه میشود ؟

بله همه مطالب سر کلاس وارد درسنامه خواهند شد

16 آیا این درسنامه ها دیر به دست دانشجو ها نمی رسند ؟

خوب نسخه قدیمی درسنامه هست ودانشجوها می توانند به آن مراجعه کنند

17 اگر نکته خاصی که فکر میکنید مفید باشد در مورد درسنامه بفرمایید ؟

به پدر و مادرشان احترام بگذارند شب ها زود بخوابند تلوزیون نگاه نکنند

انشا ا... که درسنامه خوبی بشود در آینده دانشجویان از آن استفاده کنند

مصاحبه با دکتر منصوری

1-به طور معمول چه قدر برای در سنامه وقت می گذارید ؟

در سنامه نوشتن اش خیلی وقت می گیرد،من یک بار شاید برای نسبیت عام این کار را کردم و یک بار هم برای نسبیت خاص، ولی اون موقع امکانات اینترنتی نبود که بشود وبگاهی زد وبشود برداشت، تایپ می شد و تشریح می شد و درس کلاس مرور می شد این بار درس نسبیت خاص بود که سال گذشته ارایه شد، برای اولین بار بود که درسنامه روی وبگاه دانشکده گذاشته شد و خیلی وقت گرفت با اینکه متن آماده و به روز بود ولی موقع تصحیح اش که می شد خیلی وقت گیر بود که البته این بار با آقای خسروی همکاری کردیم که ایشان درسش را در دانشگاه تربیت معلم می داد و یک مقدار بار بر دوش من کم بود و خلاصه خیلی وقت برد ، ولی حسن اش این است که اولا وقتی که درسنامه آماده شد مراحل بعدش زیاد وقت نمی خواهد حالا باید یک تعدادی را به روز آمد کنیم و غلط هایش را بگیریم و یکی دیگر اینکه به لحاظ آموزشی خیلی موثر بود و متنی بود که در اختیار دانشجو قرار می گرفت و دانشجو می توانست بخواند و سر کلاس تمرکزاش را سر مطالب دیگری بگذارد که الزاما در درسنامه نیست بنابر این رشد یا سرعت آموزش قطعا بالا می رود و کیفیت افزایش پیدا می کند شاید من نتوانم بگویم با اینکه مواد خام اش آماده بود ومتن آن در طول پانزده شانزده سال گذشته نوشته شده بود ولی برای همین که به این شکل در بیاید با وجود اینکه ماده خامش آماده بود و سال ها پیش من این درس را داده بودم ولی حداقل چهار ساعت وقت می گرفت برای اینکه یک درسنامه آماده شود.

2-تا به حال چه درس هایی را با درسنامه تدریس کرده اید؟

نسبیت خاص اولین بود و تنها درسی بود که با این شیوه تدریس گردید

3- چه چیزی باعث استفاده شما از این شیوه گردید ؟

ببینید در مورد نسبیت خاص کتاب خوبی وجود ندارد متاسفانه با اینکه هفتاد سال از انتشار آن می گذرد و همه جا آنرا درس می دهند و خیلی هم سنتی شده است ولی هنوز کتاب خیلی مناسبی وجود ندارد یعنی در سال های گذشته تحت عنوان فیزیک مدرن تدریس می شده و بعد ها هم اگر بعد از فیزیک مدرن نسبیت تدریس می شده با توجه بر آزمایش هایی بوده که در زمانی مثل زمان خود اینیشتن مطرح بوده و تکیه بر مفهوم اترطوری که ادعای نسبیت و سابقه آن بر اساس مفهوم اتر بود و نفی این مفهوم به وسیله اینیشتن، این در همه کتاب های درسی تکرار می شد و کمتر موقعیت پیش آمده بود که کتاب های درسی به این توجه کنند که نسبیت در واقع یک نظریه چهار چوبی است و همه فیزیک در آن مبتنی است و ارتباط خیلی تنگاتنگی با مفهوم فضا و زمان دارد و اگر لحاظ تاریخی آن را حذف کنیم ربطی به اتر ندارد.که کتاب هایی با این دید کمتر نوشته شده است و این است که به این دلیل خیلی سعی کردم که یک در سنامه در آید که کتاب ها و اتفاقات دیگر را پوشش دهد.

4- چه میزان از مطالب در سنامه ها از منابع و کتاب های دیگر و چقدر از خودتان است؟

ببینید درس هایی مثل نسبیت خاص و درس هایی که در این سطح هستند این ها معمولا خود درس چیز جدیدی نیست وسبک ارایه جدید است هر کسی هم که ارایه بدهد مهم نیست و فرقی هم نمی کند چه درسی باشد بنابراین مطالب خیلی جدید نیست. گرچه درسنامه در حال تکمیل است و مطالبی را که الان مخالفان نسبیت در فیزیک روز بیان می کنند را استخراج کرده و در درسنامه آورده ام که در کتاب ها نیست مثلا از نقش نسبیت خاص در فعالگرهای نوترونی و ماده چگال که توانسته ام از رشته های مختلف استنباط کنم یا از دوستان بپرسم که کجا نسبیت ادغام شده که در درسنامه بیاید و به این معنی جدید است ولی در مجموع مطالب درس همان قدر قدیمی است که اینیشتن نوشته است ولی سبک ارایه آن سبک کاملا دلخواهی است

5- الان که درسی را با درسنامه ارائه می دهید چه تفاوت هایی را با زمانی که این درس را بدون درسنامه ارائه می کردید مشاهده می کنید؟

خیلی فرق کرده درسنامه اولیه بسیار مختصر بود خلاصه مطالب بود در واقع این درسنامه با شرح بیشتری گفته شده با توضیح بیشتر گر چه یک ترم فقط تجربه شده و نظر من این بود که این بعد از چند بار تجربه در درس نسبیت و تصحیحی که از طرف دانشجویان می شود بشود به صورت یک کتاب مستقل در بیاید که بشود گفت که این واقعا متن درسی منسجمی است هنوز تا آنجا فاصله داریم حداقل فکر می کنم سه ترم یا چهار ترم باید درس بدهم و روی آن کار کنم با همکاری آقای خسروی که بشود گفت که یک متن درسی هست که بشود بر آن تکیه کرد و دانشجو بتواند درس را بخواند و درس را سر کلاس سریعتر پیش ببرد و سر کلاس تاکید بر مثال های و مسایل جدیدی بکند

6 –برای ارزیابی و آزمون درسنامه را بیشتر مورد تاکید قرار می دهید یا کتاب های مرجع را؟

ببینید هدف من این بود که این درس با همین سبکی که تدریس می شود را از دانشجو بخواهم منتهی یکی به دلیل مثال هایی که من در درسنامه داده بودم و خیلی کامل نبود و دوم اینکه دانشجو باید حداقل با یک کتاب دیگر هم آشنا شود انتظار من این بود که دانشجو غیر از این متن حتما یک کتاب دیگر را بخواند و من معمولا سر کلاس می گفتم که چه کتاب هایی ارجح و بهترند

7 –اکثر دانشجویان معتقد بودند که تعداد مثال های حل شده درسنامه کم است بهتر نیست که تعداد مثال های حل شده را افزاش دهید ؟

من فکر نمی کنم یعنی هنوز مطمئن نیستم که این کار درستی باشد یعنی این کار عمدی بوده است و سهوی در آن وجود نداشته است به نظر من یک عادت بدی است که جا افتاده است که دانشجو می خواهد مثال حل شده را ببیند و بعد برود مساله حل کند این فقط ذهن را تنبل می کند و فکر نمی کنم که از نظر آموزشی کار درستی باشد ولی کلاس حل تمرین میتواند در این مورد راهگشا باشد ببینید هیچ درسی را نمی توان از روی یک کتاب یا منبعی خواند درس را وقتی یاد می گیریم که بتوانیم مساله حل کنیم به نظر من دانشجوی موفق کسی است که مساله حل کرده است و از روی درسنامه نمی توان درس یاد گرفت باید مساله حل کرد تا درس را یاد گرفت

8 – تعدادی از دانشجوها هم از آماده نبودن به موقع و مرتب نبودن درسنامه گلایه داشتند.

احتمالا یکی دو مورد چون عقب بودیم متن اسکن شده را روی وبگاه گذاشتیم که الان درست شده اند بله من دقیقا یادم نیست یکی دو بخش شاید این طور شده باشد آن هم چون تایپ عقب بودیم و این طبیعی است چون سرعت نوشتن ما با سرعت کلاس پیش نمی رود و این اشکال جدی نیست ببینید من حرفم چیز دیگری است بالاخره از بین هفتاد هشتاد صفحه که در مرحله اول آماده شده بود فقط ده صفحه اش به صورت دست نویس و اسکن شده روی وبگاه قرار گرفت چرا در باره بقیه اش اظهار نظر نکرده اند این به نظر من نوعی توجیه تنبلی دانشجوست

9 – البته این ها مواردی است که دانشجویان در رابطه با بهبود وضعیت درسنامه ذکر کرده اند .

قطعا بله شکی نیست ولی در درسنامه بسیاری از غلط هایی تایپی بود که کسی آن ها را تصحیح نکرد و کسی درباره آن ها اظهار نظر نکرده است ولی به هر حال من انتظار داشتم که همین جور که من ده ساعت برای درسنامه وقت گذاشتم حداقل پنج دقیقه دانشجو وقت بگذارد و وقتی هیچ واکنش و باز خوردی نمی گیرد خیلی بد است ولی در عوض آنقدر وقت من را گرفته اند که نیم نمره نمرشان بالا برود

10- نظرتان در باره حضورو خروج به موقع و منظم ونت برداری سر کلاس چیست ؟

حضور در کلاس خیلی چیز مهمی است من خودم وقتی دانشجو بودم خیلی از کلاس ها را نمی رفتم حالا به دلایل مختلف،ولی تجربه به من نشان داده حضور و استمرار حضور هیچ چیز نمی تواند جایگزینش شود حتی اگر درس را نفهمد علتش این است که حضور باعث می شود که یک چیز هایی به گوش دانشجو بخورد حتی اگر دانشجو حواسش جای دیگری باشد همه این ها مفید است ببینید معمولا درسنامه در اختیار دانشجو قرار می گیرد و من سر کلاس به مواردی می پردازم که در درسنامه نیست و معمولا من چیز هایی که در درسنامه هست را نمی گوییم جز آن چیز هایی که لازم است و به نظر من نت برداری امری بسیار خصوصی و شخصی است و به ویژگی های فرد بستگی دارد

11 –هنگام نوشتن درسنامه کدام دسته از دانشجویان(باهوش یا متوسط) را مود توجه قرار می دهید؟

من هنگام درس دادن نگاه می کنم به این که متوسط دانشجویانی که به دانشکده ما آمده اند چه جورندو اینکه چند واحد گذراندهاند و چه چیزی بلدند و چه انتظاری از آن ها می رود

12 - اگر نکته خاصی که فکر می کنید مفید باشد در مورد درسنامه بفرمایید ؟

من تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که اینکه بتوان درسنامه ها را آماده کرد و روی وبگاه دانشکده گذاشت خیلی به رشد آموزش ما کمک می کند و با این که کاری سخت و وقت گیر است ولی خیلی کمک می کند در بعضی زمینه ها کتاب های خیلی خوبی وجود دارد که می توان عینا از آن درس برداشت حتی اگر استادی می بیند که کتاب خاصی وجود دارد و خوب است باز خوب است که نکته هایی را اضافه کند و به صورت درسنامه در وبگاه دانشکده قرار دهد حالا این نکته ها می تواند حرف های جدیدی باشد، مثال های جدیدی، یا کاربرد های جدیدی باشد و همیشه دانشگاه های خوب و معلمان خوب همیشه سعی می کنند از این جور چیز ها چاشنی کتاب بکنند و این راه که باز است خیلی به سرعت آموزش و تعمیق آموزش کمک می کند.