به نام خداوند بخشنده مهربان

صورت جلسه سومين جلسه گروه علمي

تاريخ سه‌شنبه ۶/۹/۱۳۸۶ ، دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتي شريف، اتاق فوق‌برنامه

حاضران در جلسه : پروانه آقايي(كارشناسي ۸۶)، علي‌اكبر ابوالحسني(دكترا ۸۶)، گلشن اجلالي(كارشناسي ۸۶)، مينا اكرام نيا(كارشناسي ۸۶)، حامد پاكتچي(كارشناسي ۸۶)، اميرمسعود پورموسي(كارشناسي‌ارشد ۸۶)، بهزاد ثابتي(كارشناسي ۸۶)، كمال حاجيان(كارشناسي ۸۳)، حسين حسني(كارشناسي ۸۶)، نوشين رنجكش(كارشناسي ۸۶)، جواد مرادپور(كارشناسي ۸۶)، مسعود مرداني(كارشناسي ۸۶)، سيد فاروق موسويان(كارشناسي ۸۶)

آشنايي با فيزيك ذرّات بنيادي

در بخش اوّل جلسه آقاي ابوالحسني به ارائه سميناري در رابطه با فيزيك ذرّات بنيادي پرداختند.

قصّه يك پرسش : عملگر چندگانه

در بخش بعد آقاي ثابتي به توضيح سؤال خود، كه در جلسات قبل آن را مطرح كرده بودند، پرداختند و به عنوان شروع پرسش‌هاي زير را مطرح كردند:

چرا همه برهمكنش‌ها دوتايي هستند؟

آيا تنها استثنا در كوانتوم‌كروموديناميك يافت مي‌شود؟

طبق توضيحات آقاي ثابتي، با كمي دقّت درمي‌يابيم كه تمام معادلات نيرو براي برهمكنش‌هاي ميان دو جسم نوشته شده اند. مثلاَ قانون جهاني گرانش نيوتن، نيروي گرانشي بين دو جسم با جرم مشخص را به دست مي‌دهد و يا قانون كولن، درباره‌ي نيروي الكتريكي بين دو جسم با بار مشخص صحبت مي‌كند. حتّي عملگرهاي رياضي، مانند جمع، هم بين دو عنصر عمل ميكنند.

سپس آقاي ثابتي اين سؤال را مطرح كردند كه آيا ممكن است برهمكنشي يافت شود كه به مثلاَ سه جسم براي واكنش احتياج داشته باشد؟ يا مي‌توان نوعي از جمع را تعريف كرد كه روي سه عدد، يا بيشتر، انجام شود؟ يا به نوعي، عملگري كه بيش از دو عنصر به عنوان ورودي بگيرد؟

طبق تحقيقات ايشان نوعي از برهمكنش بين ذرات بنيادي ماده وجود دارد كه به همزمان سه نوع ذرّه به واكنش احتياج دارد. آيا اين برهمكنش يك استثناست؟

بعد از بحث اعضاي گروه در اين رابطه، آقاي ثابتي به بيان مدل پيشنهادي خود پرداختند. طبق نظر ايشان، براي جمع n عنصر، به فضايn-1 بعدي نياز داريم. به عنوان مثال، جمع دو عدد را، در فضاي يك‌بعدي، به صورت طول پاره‌خط حاصل از كنارهم نهادن دو پاره‌خط با طول‌هاي مذكور تعريف مي‌كنيم. جمع سه عنصر را نيز، در فضاي دوبعدي، به صورت مساحت مثلّثي، كه با پاره‌خط‌هايي به اندازه‌ي سه عدد داده شده تشكيل مي‌شود، تعريف مي‌كنيم. البتّه مدل ايشان براي تعريف جمع روي 4 عنصر يا بيشتر با مشكل مواجه مي‌شود.

بعد از بحث و گفتگو در اين رابطه، قرار شد آقاي ثابتي به مطالعات بيشتري در ضمينه جبر و مباني رياضيات بپردازند و هم‌چنين از نظرات استادهاي رياضي نيز استفاده كنند و نتيجه را در جلسات بعد گزارش دهند.

گزارش كار : چهارچوب لخت

در بخش بعد خانم اجلالي پس از بيان خلاصه‌اي از بحث جلسات قبل در رابطه با اين سؤال براي اعضاي جديد جلسه، يكي از پاسخ‌هاي احتمالي براي اين سؤالات را مطرح كردند.

تعريف اوّل :«چهارچوبي لخت است كه نسبت به يك چهارچوب لخت ديگر با سرعت ثابت حركت كند.»

آيا اين تسلسل در تعريف چهارچوب لخت، پايان‌پذير است؟

آيا چهارچوب لخت مطلقي وجود دارد تا به وسيله‌ي مقايسه با آن در مورد لخت بودن يا نبودن چهارچوب‌هاي ديگر قضاوت كنيم؟

تعريف دوم :« چهارچوبي لخت است كه قانون اوّل نيوتن (قانون لختي) در آن صادق باشد.»

چه موقع مي‌توانيم با اطمينان قضاوت كنيم كه قوانين نيوتن در يك چهارچوب خاص بقرارند؟

طبق مقاله مفهوم جرم، دكتر رضا منصوري با تعريف يك چهارچوب لخت مطلق كه به تابش زمينه كيهاني متّصل است، اين دور در تعريف چهارچوب لخت از بين مي‌رود. در ادامه‌ي گفتگوها، سؤال ديگري بدين صورت مطرح شد:

چگونه مي‌توان به طور عملياتي از چهارچوبي كه به تابش پس‌زمينه كيهاني متّصل است، استفاده كرد؟

پاسخي كه به اين سؤال داده شد از اين قرار بود كه مي‌توانيم با استفاده از اثر دوپلر و انتقال به سرخ حاصل از حركت زمين در تابش زمينه كيهاني و رصد اين پديده در چند جهت، بردار سرعت نسبي زمين در فضا، و در نتيجه سرعت چهارچوب متصل به زمين نسبت به اين چهارچوب را پيدا كرده و از آن استفاده كنيم.

در پايان قرار شد خانم اجلالي به جمع‌آوري اطّلاعات بيشتر در اين زمينه بپردازند